«Τέχνη και Ψυχιατρική – Έργα τέχνης από το μουσείο του Δρομοκαϊτείου Νοσοκομείου» 

3 Δεκεμβρίου - 31 Δεκεμβρίου 2019

 

Τέχνη και Ψυχοπαθολογία στην Κοραή


“Εύχομαι ο χώρος που στεγάζει έργα ανθρώπων με ψυχικά νοσήματα

να αποτελέσει μια πηγή πνευματικής ικμάδας”

Alfred Kubin (1922)

 

Ο Κλάδος «Τέχνη και Ψυχιατρική» της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας είναι στην ιδιαίτερα ευχάριστη θέση να ανακοινώσει τη διοργάνωση έκθεσηςμε Εικαστικά Έργαπροερχόμενα από το Μουσείο του Δρομοκαΐτειου Νοσοκομείου στον Χώρο Τέχνης της Εθνικής Ασφαλιστικής ΣΤΟart ΚΟΡΑΗ από 3 έως 31 Δεκεμβρίου 2019.Τα έργα ζωγραφικής που θα εκτεθούν αποτελούν έκφραση της δημιουργικότητας ατόμων που έχουν κατά καιρούς φιλοξενηθεί στο ίδιο Ίδρυμα.


Η πρωτοβουλία μας υπαγορεύτηκε από την πεποίθησή μας πως η αναμφισβήτητη αξία και σημασία των έργων, που για πρώτη φορά εγκαταλείπουν τους μουσειακούς χώρους -ισχυρή απόδειξη μέριμνας και φροντίδας της Διοίκησης του Ιδρύματος και του ενδιαφέροντος του πλήθους των θεραπευτών – θα συμβάλει τόσο στην αισθητική αναγνώριση μιας σπάνιας εκφραστικότητας όσο και στην προαγωγή ενός αδιάλειπτου διαλόγου ανάμεσα στην  κοινωνία και στις αποκρυπτόμενες διαστάσεις του ανθρώπινου ψυχισμού. Ανέκαθεν η αλληλεπίδραση της Τέχνης, η οποία προέρχεται από άτομα με την ιδιαιτερότητα της ασυνήθιστης ψυχοπαθολογικής απόκλισης, με ψυχολογικά, φιλοσοφικά και γενικότερα ιδεολογικά ρεύματα εξυπηρέτησε σε μεγάλο βαθμό την κατανόηση των όσων διαμείβονται στην ψυχική πραγματικότητα των άλλοτε αποκλεισμένων. Παράλληλα όμως συμβάλλει και αντιστρόφως στη σύγκριση των ψυχικών διαστάσεων των όσων δεν δοκιμάζονται στον ίδιο βαθμό με τους ψυχικά πάσχοντες με τις συνθήκες της αποκαλούμενης ψυχικής κανονικότητας.


Η απρόσκοπτη εκδήλωση ψυχικών τάσεων που επιτυγχάνεται μέσω της Τέχνης αποτελεί ένα αποτελεσματικό, γενικευμένο πλέον, θεραπευτικό τρόπο που έχει γίνει αποδεκτός από ένα πλήθος ψυχιατρικών θεσμών. Η ψυχιατρική μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών έχει αποδεχθεί και υποστηρίξει τις πρωταρχικές αυτόνομες απαιτήσεις των ψυχασθενών να εκφράζονται αυτοδύναμα και δίχως περιορισμούς. Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί πως η Τέχνη είχε αρχικώς αποτελέσει ένα δικό τους, αποκρυπτόμενο χώρο ελευθερίας – ο οποίος μεταγενέστερα ενσωματώθηκε σε θεραπευτικούς στόχους. Δεν πρέπει όμως η δημιουργικότητα να συγχέεται με το καλλιτεχνικό έργο και κάθε ψυχικά ασθενής που εκφράζεται μέσω αυτής δεν είναι απαραίτητα και καλλιτέχνης.


Η έκθεση αυτή είναι μία συνέχεια στις πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται από τον κλάδο μας σε πολλαπλά επίπεδα που αφορούν την προσέγγιση Τέχνης και Ψυχοπαθολογίας με γνώμονα την κατανόηση της αλληλεπίδρασής τους και σε μεγάλο βαθμό αλληλεξάρτησης.


Τα έργα που την απαρτίζουν έχουν επιζήσει του χρόνου και των δημιουργών τους, επειδή είναι πραγματικά έργα τέχνης, ανάλογα εκείνων που βρίσκονται στη συλλογή Prinzhorn στη Χαϊδελβέργη (ένα μέρος της με τίτλο «Αιτία θανάτου: Ευθανασία» παρουσιάσαμε το 2011 στο Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα και στη Μονή Λαζαριστών στη Θεσσαλονίκη), στο Μουσείο Art Brut  στη Λωζάνη και στο Μουσείο  του Dr Guislain στη Γάνδη.


Μια ευκαιρία να τα γνωρίσουμε και να  επανεκτιμήσουμε τις αισθητικές αρετές τους, ενταγμένα πάντα στο ψυχοκοινωνικοπολιτικό πλαίσιο απ’ όπου προέρχονται.


Νίκος Τζαβάρας, Ψυχίατρος-Ψυχαναλυτής
Στέλιος Κρασανάκης, Ψυχίατρος-Δραματοθεραπευτής-Σκηνοθέτης-Διδάσκων ΕΚΠΑ, μέλος ΔΣ της ΕΨΕ.

 

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ «ΔΡΟΜΟΚΑΪΤΕΙΟ»

 

Το Δρομοκαΐτειο, ένα υπεραιωνόβιο ιστορικό ευαγές ίδρυμα, το πρώτο ψυχιατρικό Νοσοκομείο στην Ελλάδα, είναι έργο ενός μεγάλου ευπατρίδη της ευποιίας και της φιλαλληλίας, του χιώτη Ζωρζή Δρομοκαΐτη, που άρχισε τη λειτουργία του την 1η Οκτωβρίου 1887.


Σ’ αυτό, από το 1995, λειτουργεί ένα Μουσείο διαφορετικό από τα συνήθη μουσεία – θα μπορούσε να το χαρακτηρίσει κανείς συλλεκτικό – στο οποίο εκτίθεται πλήθος ποικίλων αντικειμένων. Μέσα από αυτά ξεδιπλώνει στα μάτια των επισκεπτών το Νοσοκομείο την ιστορία του.


Η πατρότητα της ιδέας της ίδρυσής του και της υλοποίησής της ανήκει στον τότε αντιπρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου και μετέπειτα πρόεδρό του Νικόλαο Τσική.


Είναι εν προκειμένω άξιας μνείας η μεγάλη συμβολή στον εμπλουτισμό του Μουσείου του θεραπευτή Παναγιώτη Πικιού.


Αντικείμενα, τα οποία εκτίθενται, είναι εικόνες αγίων που ανήκαν σε ασθενείς, έπιπλα που φέρουν τη βασιλική σφραγίδα, ένα τεράστιο πιάνο, μια μηχανή προβολής ταινιών που χρησιμοποιούνταν για την ψυχαγωγία των ασθενών, πλούσιο φωτογραφικό υλικό, ενδιαφέροντα έγγραφα, ιατρικά εργαλεία, φάρμακα που χρησιμοποιούνταν παλαιότερα, προσωπικά αντικείμενα ασθενών, που είχαν εγκαταλειφθεί από τους συγγενείς τους, και πέθαναν στο Νοσοκομείο, όπως βέρες, δαχτυλίδια, ρολόγια τσέπης, ακόμη και σφαίρες από στρατιώτες που είχαν συμμετάσχει στους δύο παγκόσμιους πολέμους και άλλα πολλά. 


Ανάμεσα σ’ αυτό όμως το πλήθος των αντικειμένων ξεχωρίζει ένας μεγάλος αριθμός ιδιαίτερα αξιόλογων έργων ζωγραφικής. Εκτός σημαντικών ανθρώπων του πνεύματος, της επιστήμης, της λογοτεχνίας και της δημοσιογραφίας, που εισήχθησαν για νοσηλεία στο Νοσοκομείο, πάρα πολλοί ζωγράφοι είχαν την ίδια τύχη, όπως ο Νικόλαος  Στεφάνου Δραγούμης, «Ο Βαν Γκονγκ της Ελλάδος», ο Αλέξης Ακριθάκης, που η δεξιοτεχνία του στο σχέδιο καταπλήσσει, ο Ανδρέας Κρυστάλλης, που είχε προτίμηση στα θεσσαλικά τοπία ( Πήλιο), ο Αριστείδης Λάβδας, που ήταν ταλαντούχος στην αγιογραφία, ο Ίλβες Βαλεντίνος, που είχε μεγάλη ευχέρεια στο σχέδιο, ο Νικόλαος Τράγκας, που ζωγράφιζε όλη την ημέρα στο δωμάτιό του κ. ά.


Το ψυχικό αποτέλεσμα, που έχει η Τέχνη και στον ίδιο τον καλλιτέχνη που δημιουργεί και στους αποδέκτες της επίδρασης του έργου του, είναι πλουτισμός και εξαγνισμός, επίταση και ανάταση της συγκινησιακής ζωής.


Είναι επιστημονικώς βεβαιωμένο ότι η ενασχόληση και η επαφή των ψυχικώς ασθενών με την Τέχνη έχει ιδιαίτερα ευεργετική επίδραση στην υγεία τους. Γι’ αυτό πρέπει να τους παρέχεται τακτικά η δυνατότητα γι’ αυτή την ενασχόληση και την επαφή. 


Ο ψυχίατρος κ. Στέλιος Κρασανάκης, μέλος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας επισκέφθηκε πρόσφατα το Μουσείο του Νοσοκομείου μας και του προκάλεσαν ιδιαίτερη εντύπωση τα έργα ζωγραφικής. Και πρότεινε στη Διοίκηση να επιτρέψει τη μεταφορά πινάκων, για να περιληφθούν στην έκθεση που οργανώνεται από την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία τον προσεχή Δεκέμβριο στην Αθήνα με τη χορηγία της Εθνικής Ασφαλιστικής. Η πρότασή του όχι μόνο έγινε αποδεκτή, αλλά και του εκφράζουμε τις ευχαριστίες μας γι’ αυτή την πρόταση που μας έκανε.


Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ
ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ
«ΔΡΟΜΟΚΑΪΤΕΙΟ»
ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΠΡΩΙΟΣ



Νικόλαος Τράγκας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Νικόλαος Τράγκας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Νικόλαος Τράγκας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Μαρής Άγνωστος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Ιωάννης Βλάχος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Ιωάννης Βλάχος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Ιωάννης Βλάχος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Γεράσιμος Βώκος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Γεράσιμος Βώκος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Βαλεντίνο Ίλβες

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Αριστείδης Λάβδας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Αριστείδης Λάβδας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Αριστείδης Λάβδας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Αριστείδης Λάβδας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Αριστείδης Λάβδας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Αριστείδης Λάβδας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Αριστείδης Λάβδας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Αριστείδης Λάβδας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Αριστείδης Λάβδας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Αριστείδης Λάβδας

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Ανδρέας Κρυστάλης

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Ανδρέας Κρυστάλης

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Ανδρέας Κρυστάλης

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Ανδρέας Κρυστάλης

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Ανδρέας Κρυστάλης

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Άγνωστος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Άγνωστος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Άγνωστος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Άγνωστος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Άγνωστος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Άγνωστος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5

Άγνωστος

Βαθμολογίστε το έργο του καλλιτέχνη

1 2 3 4 5